Nieustające wysiłki branży technologicznej, aby nadać sztucznej inteligencji bardziej „ludzki” wygląd, to nie tylko chwyt marketingowy, ale zasadniczo wprowadzająca w błąd praktyka o dalekosiężnych konsekwencjach. Firmy coraz częściej opisują modele sztucznej inteligencji tak, jakby myślały, planowały, a nawet miały duszę — terminy te aktywnie zniekształcają społeczne zrozumienie technologii, i tak już przyćmione nieprzejrzystością. Tendencja ta nie jest nieszkodliwa: podważa racjonalny dyskurs w czasach, gdy jasność co do możliwości i ograniczeń sztucznej inteligencji jest kluczowa.
Problem antropomorfizmu
Humanizowanie sztucznej inteligencji – nadawanie istotom innym niż ludzie ludzkich cech – stwarza fałszywe poczucie zrozumienia i zaufania. Na przykład OpenAI niedawno zaprezentowało eksperymenty, w których jej modele „przyznały się” do błędów, tak jakby sztuczna inteligencja autorefleksyjna. Język ten implikuje wymiar psychologiczny tam, gdzie go nie ma. Rzeczywistość jest znacznie prostsza: sztuczna inteligencja generuje wyniki w oparciu o wzorce statystyczne wyciągnięte z ogromnych zbiorów danych. Nie ma świadomości, intencji i moralności.
To nie tylko semantyka. Język, którego używamy do opisania sztucznej inteligencji, bezpośrednio wpływa na sposób, w jaki z nią współdziałamy. Coraz więcej osób zwraca się do chatbotów AI po pomoc medyczną, finansową i emocjonalną, postrzegając je jako zamiennik wykwalifikowanych specjalistów lub prawdziwych relacji międzyludzkich. To źle ulokowane zaufanie ma konsekwencje w świecie rzeczywistym, ponieważ ludzie polegają na odpowiedziach generowanych przez sztuczną inteligencję, nie zdając sobie sprawy z nieodłącznych ograniczeń.
Iluzja świadomości i dlaczego jest ona ważna
Głównym problemem jest to, że systemy AI nie są świadome. Nie mają uczuć, motywów ani moralności. Chatbot nie „spowiada się”, ponieważ czuje potrzebę bycia szczerym; generuje tekst na podstawie danych treningowych. Jednak firmy takie jak Anthropic w dalszym ciągu używają prowokacyjnego języka – nawet rozpowszechniając wewnętrzne dokumenty dotyczące „duszy” modelki – co nieuchronnie przedostaje się do dyskursu publicznego. Język ten zawyża oczekiwania, budzi niepotrzebny strach i odwraca uwagę od rzeczywistych problemów, takich jak stronniczość w zbiorach danych, złośliwe wykorzystanie i koncentracja władzy w rękach kilku gigantów technologicznych.
Weźmy pod uwagę badania OpenAI dotyczące „przebiegłości” sztucznej inteligencji, w przypadku których zwodnicze odpowiedzi doprowadziły niektórych do przekonania, że modele celowo ukrywały swoje możliwości. Sam raport przypisał te działania raczej trendom w danych szkoleniowych i wskazówkom, a nie złośliwym zamiarom. Jednak użycie słowa „przebiegły” skierowało dyskusję w stronę obaw przed sztuczną inteligencją jako przebiegłym agentem. Ta błędna interpretacja podkreśla siłę języka w kształtowaniu percepcji.
Jak trafnie rozmawiać o sztucznej inteligencji
Musimy porzucić język antropomorficzny i przyjąć precyzyjne terminy techniczne. Zamiast „duszy” używaj „architektury modelu” lub „parametrów uczenia się”. Zamiast „zeznań” nazwij to „raportem o błędzie” lub „wewnętrzną kontrolą spójności”. Zamiast „sztuczki” opisz „proces optymalizacji” modelu.
Terminy takie jak „trendy”, „wyniki”, „postrzeganie” i „dynamika uczenia się” mogą nie mieć dramatyzmu, ale są osadzone w rzeczywistości. W artykule z 2021 r. On the Dangers of Stochastic Parrots słusznie wskazano, że systemy sztucznej inteligencji wyszkolone do replikowania ludzkiego języka nieuchronnie będą go odzwierciedlać – nasze słownictwo, składnię i ton. To naśladownictwo nie oznacza zrozumienia; oznacza to po prostu, że model działa zgodnie z przeznaczeniem.
Istota pytania
Firmy AI czerpią korzyści z tego, że LLM wydają się bardziej zdolne i humanitarne, niż są w rzeczywistości. Aby zyskać prawdziwe zaufanie, muszą przestać traktować wzorce językowe jako istoty mistyczne. Rzeczywistość jest prosta: my, ludzie, mamy uczucia. Nasz język powinien to odzwierciedlać, a nie zaciemniać. Przyszłość sztucznej inteligencji zależy od jasnej, szczerej komunikacji, a nie od uwodzicielskich złudzeń.
