Niedawny eksperyment brytyjskiej telewizji, w którym profesjonaliści walczyli z konkurentami w zakresie sztucznej inteligencji, uwydatnił rosnące obawy dotyczące sztucznej inteligencji i jej wpływu na zatrudnienie. Dokument Dispatches Channel 4 zatytułowany Will AI Take My Job? przedstawił opartego na sztucznej inteligencji prezentera deepfake, co przyćmiło podstawowe kwestie poruszone w filmie. Choć wyczyn ten przyciągnął uwagę, ostatecznie nie dostarczył znaczących odpowiedzi na pytanie, jak społeczeństwa powinny przygotować się na możliwość masowego bezrobocia.
Eksperyment: ludzie kontra maszyny
W filmie dokumentalnym lekarz, prawnik, fotograf i kompozytor zmierzyli się z systemami sztucznej inteligencji w zadaniach mających naśladować pewne aspekty ich pracy. Jak można się spodziewać, sztuczna inteligencja napotkała złożoność świata rzeczywistego, która wymaga subtelności. Sztuczna inteligencja lekarza mogła sugerować diagnozy, ale brakowało jej umiejętności badania fizykalnego, aby ocenić poziom bólu; Prezenter AI, choć atrakcyjny wizualnie, nie był w stanie przeprowadzić prawdziwych wywiadów ani stworzyć fascynujących historii.
Tylko fotograf „przegrał” to wyzwanie, ale nawet ten wynik komplikował fakt, że sukces sztucznej inteligencji zależał od twórczych decyzji człowieka. Podkreśla to ważną kwestię: obecna sztuczna inteligencja nie jest jeszcze autonomiczna w zawodach wymagających wysokich kwalifikacji; uzupełnia, a nie zastępuje ludzkie możliwości.
Ogólny obraz: sztuczna inteligencja i przenoszenie stanowisk pracy
Eksperyment pokazał, jak niekomfortowo czują się pracownicy w obliczu wtargnięcia sztucznej inteligencji w ich źródła utrzymania. W dokumencie postawiono krytyczne pytania dotyczące przenoszenia miejsc pracy przez sztuczną inteligencję – obawę podzielaną przez dużą część populacji – ale następnie nie zbadano możliwych rozwiązań.
Reakcję brytyjskiego rządu, który opowiadał się za programami przekwalifikowania prowadzonymi przez firmy technologiczne, uznano za naiwną. Rzeczywistość jest taka, że firmy technologiczne przedkładają zyski nad ludzi, konsekwentnie demonstrując chęć bezwzględnego zwalniania pracowników w imię wydajności. Poleganie na nich w kwestii ochrony miejsc pracy wydaje się ryzykownym przedsięwzięciem.
Główną słabością filmu dokumentalnego była niechęć do kwestionowania twierdzeń rządu lub zaproponowania konkretnych alternatyw.
Droga naprzód: gwarancje społeczne i wola polityczna
Eksperci programu, w tym Adam Cantwell-Corn z Kongresu Związków Zawodowych, zwrócili uwagę na potrzebę silnego systemu ubezpieczeń społecznych, który będzie w stanie wchłonąć potencjalne bezrobocie. Wymaga to jednak woli politycznej, której obecnie brakuje, ponieważ kolejne administracje na dziesięciolecia osłabiały ochronę socjalną.
Pozostaje pytanie: dlaczego rządy nie przygotowują się na możliwy kryzys bezrobocia? Odpowiedzią może być mało atrakcyjna perspektywa odbudowania tych gwarancji od zera. O wiele łatwiej jest zrzucić winę na firmy technologiczne, które najbardziej skorzystają na zakłóceniach.
Podsumowując, eksperyment Dispatches wyraźnie przypomniał o rosnącej obecności sztucznej inteligencji w miejscu pracy. Podkreślił jednak także pilną potrzebę, aby rządy stawiły czoła trudnym kwestiom dotyczącym bezpieczeństwa pracy, ochrony socjalnej i roli korporacji w zapewnieniu sprawiedliwej transformacji. Bez zdecydowanych działań przyszłość pracy może pozostawić w tyle miliony ludzi.
